Στο προσκήνιο επανέρχεται το ζήτημα του παράνομου εμπορίου αλκοολούχων ποτών, με τις υψηλές φορολογικές επιβαρύνσεις, τους κινδύνους για τη δημόσια υγεία και τις απώλειες κρατικών εσόδων να αποτελούν βασικές πτυχές ενός σύνθετου προβλήματος. Στο πλαίσιο αυτό, η ανάγκη ενίσχυσης των ελέγχων, αλλά και η επανεξέταση της φορολογικής πολιτικής στα αποστάγματα, αναδείχθηκαν σε τρεις εκπαιδευτικές ημερίδες που πραγματοποιήθηκαν τον Οκτώβριο σε Ιωάννινα, Λάρισα και Λαμία.
Οι ημερίδες διεξήχθησαν με πρωτοβουλία των Γενικών Περιφερειακών Αστυνομικών Διευθύνσεων Ηπείρου, Θεσσαλίας και Στερεάς Ελλάδας, σε συνεργασία με την Ένωση Επιχειρήσεων Αλκοολούχων Ποτών (ΕΝΕΑΠ). Στο επίκεντρο των συζητήσεων βρέθηκαν οι μέθοδοι που χρησιμοποιούν τα οργανωμένα κυκλώματα για την παράνομη διακίνηση αλκοολούχων ποτών, οι επιπτώσεις από τη διάθεση μη νόμιμων προϊόντων στην υγεία των καταναλωτών, αλλά και οι οικονομικές απώλειες για το Δημόσιο και οι στρεβλώσεις που προκαλούνται στον ανταγωνισμό.
Παράνομο εμπόριο και φορολογία: Τι δείχνουν τα στοιχεία
Τη διεθνή διάσταση του φαινομένου ανέδειξε η γενική διευθύντρια της ΕΝΕΑΠ, Σοφίκα Παπανικολάου, επισημαίνοντας ότι, σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ, η σημαντική διαφορά τιμής μεταξύ νόμιμων και παράνομων προϊόντων αποτελεί έναν από τους παράγοντες που ευνοούν την εξάπλωση του παράνομου εμπορίου.
Ειδικότερα για την Ελλάδα, παρουσίασε ευρήματα της μελέτης του ΙΟΒΕ με τίτλο «Η συμβολή του κλάδου αποσταγμάτων στην ελληνική οικονομία», η οποία δημοσιεύθηκε τον Μάρτιο του 2026.
Σύμφωνα με τη μελέτη, η Ελλάδα εμφανίζει τον υψηλότερο συντελεστή Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης (ΕΦΚ) στα αποστάγματα μεταξύ των κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όταν η σύγκριση γίνεται σε μονάδες ισοδυναμίας αγοραστικής δύναμης. Παράλληλα, ο ΕΦΚ και ο ΦΠΑ αντιστοιχούν συνολικά στο 55% της τελικής λιανικής τιμής ενός αποστάγματος.
Η μελέτη συνδέει την υψηλή φορολογική επιβάρυνση με την ενίσχυση των οικονομικών κινήτρων για παράνομη διακίνηση, υπογραμμίζοντας τις επιπτώσεις τόσο για τις επιχειρήσεις που λειτουργούν νόμιμα όσο και για τα δημόσια ταμεία.
Την έκταση του προβλήματος αποτυπώνουν και τα στοιχεία της ΑΑΔΕ που παρατίθενται στην ίδια μελέτη: κατά την τριετία 2022-2024 κατασχέθηκαν περίπου 500.000 λίτρα αλκοολούχων ποτών.
Το σενάριο μείωσης του ΕΦΚ και τα οφέλη για την οικονομία
Στο πλαίσιο της συζήτησης για τον περιορισμό του παράνομου εμπορίου, εξετάζεται η δυνατότητα σταδιακής μείωσης του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης στα αποστάγματα, με στόχο την προσέγγιση του ευρωπαϊκού μέσου όρου.
Το σχετικό σενάριο που εξετάζει το ΙΟΒΕ προβλέπει τη μείωση του συντελεστή από τα 2.548 στα 1.930 ευρώ ανά 100 λίτρα αιθυλικής αλκοόλης.
Με βάση τις εκτιμήσεις της μελέτης, μια τέτοια αλλαγή θα μπορούσε να ενισχύσει τη νόμιμη αγορά, καθώς μέρος των ποσοτήτων που σήμερα διακινούνται παράνομα θα μπορούσε να περάσει στα νόμιμα κανάλια πώλησης.
Συγκεκριμένα, οι προβλέψεις κάνουν λόγο για αύξηση των νόμιμων πωλήσεων κατά 8,3%, ενίσχυση του ΑΕΠ κατά περίπου 180 εκατ. ευρώ και θετική μεταβολή των συνολικών φορολογικών εσόδων έως 2,4 εκατ. ευρώ. Σύμφωνα με το ίδιο σενάριο, τα οφέλη θα μπορούσαν να προκύψουν χωρίς σημαντική αύξηση της πραγματικής κατανάλωσης αλκοολούχων ποτών.
Οι προτάσεις της ΕΝΕΑΠ για την αντιμετώπιση του λαθρεμπορίου
Η Σοφίκα Παπανικολάου υπογράμμισε ότι η υψηλή φορολόγηση διευρύνει την απόσταση τιμής μεταξύ των νόμιμων και των παράνομων προϊόντων, δημιουργώντας πρόσθετα κίνητρα για λαθρεμπόριο.
Όπως ανέφερε, η ΕΝΕΑΠ προτείνει τη σταδιακή μείωση του ΕΦΚ στα αποστάγματα και την ευθυγράμμισή του με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, με στόχο τον περιορισμό των παράνομων συναλλαγών και την ενίσχυση των νόμιμων επιχειρήσεων.
Παράλληλα, θέτει ως προτεραιότητες την πλήρη εφαρμογή του συστήματος LOTIFY, τη διαμόρφωση ειδικού εθνικού σχεδίου ελέγχων για τα αλκοολούχα ποτά και την περαιτέρω συνεργασία των αρμόδιων αρχών με τους εκπροσώπους της αγοράς.
Η ίδια χαρακτήρισε τις εκπαιδευτικές ημερίδες σημαντικό πεδίο ανταλλαγής τεχνογνωσίας και εμπειριών μεταξύ των εμπλεκόμενων φορέων, επισημαίνοντας ότι η καλύτερη κατανόηση των μεθόδων δράσης των παράνομων κυκλωμάτων μπορεί να συμβάλει στην αποτελεσματικότερη αντιμετώπισή τους.
Το ζητούμενο, σύμφωνα με τις θέσεις που παρουσιάστηκαν, είναι ένας συνδυασμός αποτελεσματικότερων ελέγχων, στενότερου συντονισμού των αρμόδιων υπηρεσιών και φορολογικών παρεμβάσεων που θα ενισχύουν την ανταγωνιστικότητα της νόμιμης αγοράς, περιορίζοντας παράλληλα τα κίνητρα για παράνομη διακίνηση.
