Δύο νέες μελέτες της Επιτροπής Ανταγωνισμού φωτίζουν το πώς διαμορφώνονται οι τιμές του εξαιρετικά παρθένου ελαιολάδου σε κάθε στάδιο της αλυσίδας, από τον παραγωγό μέχρι το ράφι. Αξιοποιώντας σύγχρονες οικονομετρικές μεθόδους και εργαλεία ανάλυσης μεγάλων δεδομένων, οι έρευνες εξετάζουν τόσο τις διεθνείς διασυνδέσεις των τιμών στην Ευρώπη όσο και τις πρακτικές τιμολόγησης στην ελληνική λιανική αγορά.
Τα ευρήματα καταδεικνύουν τον καθοριστικό ρόλο της Ισπανίας στη διαμόρφωση των τιμών παραγωγού σε πανευρωπαϊκό επίπεδο, με την Ελλάδα να ακολουθεί τις μακροχρόνιες τάσεις που διαμορφώνονται στη μεγαλύτερη ελαιοπαραγωγό χώρα της ΕΕ. Παράλληλα, αποτυπώνεται έντονη διαφοροποίηση στις στρατηγικές τιμολόγησης των ελληνικών σούπερ μάρκετ, χωρίς όμως ενδείξεις συντονισμένης ή αντιανταγωνιστικής συμπεριφοράς.
Σύμφωνα με την ανακοίνωση της Επιτροπής Ανταγωνισμού, οι δύο μελέτες ολοκληρώθηκαν από στελέχη του Τμήματος Χαρτογράφησης Αγορών και Έρευνας της Αρχής, σε συνεργασία με ακαδημαϊκούς από το Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων και το Εργαστήριο Εφαρμογών Πληροφορικής και Υπολογιστικών Οικονομικών. Αποτελούν συνέχεια του HCC Datathon που πραγματοποιήθηκε τον Ιούνιο του 2025, με στόχο την πρακτική αξιοποίηση των δεδομένων για την ανάλυση κρίσιμων αγορών τροφίμων.
Η πρώτη μελέτη, που αφορά την αλληλεξάρτηση των τιμών παραγωγού σε Ελλάδα, Ιταλία και Ισπανία, δείχνει ότι η ισπανική αγορά λειτουργεί ως βασικός «ρυθμιστής» των τιμών στη Μεσόγειο. Η ελληνική αγορά προσαρμόζεται σταδιακά στις ισπανικές εξελίξεις, ενώ η Ιταλία φαίνεται να μεταφέρει πιο έντονα τη μεταβλητότητα των τιμών, αντιδρώντας άμεσα σε βραχυπρόθεσμες διακυμάνσεις.
Η δεύτερη μελέτη εστιάζει στην ελληνική αγορά λιανικής πώλησης. Μέσα από την ανάλυση των τελικών τιμών πώλησης του εξαιρετικά παρθένου ελαιολάδου σε μεγάλες αλυσίδες σούπερ μάρκετ, προκύπτει ότι οι τιμολογιακές στρατηγικές διαφέρουν σημαντικά τόσο μεταξύ των αλυσίδων όσο και μεταξύ των προϊόντων. Οι αντιδράσεις των τιμών δεν είναι ομοιόμορφες, αλλά εξαρτώνται από το επίπεδο στο οποίο βρίσκονται, γεγονός που εξηγεί και την απουσία ενδείξεων συντονισμένης συμπεριφοράς.
Όπως επισημαίνει η Επιτροπή Ανταγωνισμού, οι μελέτες αυτές συμβάλλουν ουσιαστικά στην κατανόηση της λειτουργίας της αγοράς τροφίμων και εντάσσονται σε μια ευρύτερη στρατηγική χαρτογράφησης κρίσιμων κλάδων, με στόχο την ενίσχυση του ανταγωνισμού και την καλύτερη προστασία του καταναλωτή.
